پرسپکتیو
شاید یکی از راه های آموزش دوری و نزدیکی به دانش آموزان این باشد که آنها از نزدیک این موضوع را لمس وحس نمایند. به همین منظور از آنها می خواهیم تا با اشکال هندسی و یا طبیعی، یک ماکت از پرسپکتیو را نشان دهند. یعنی از اندازه ی بزرگتر به کوچکتر برسند این کار را می توانند با ساخت حجم ویا حتی سطح انجام بدهند.روش دیگری هم که تجربه شده به این صورت است که جعبه یا کارتنی خالی را برداشته اگر سفید نبود به آن رنگ سفید بزنند و آن کارتن را خانه ای فرض کرده، روی دیوار های آن درب وپنجره نقاشی کنند. در مراحل بعدی می توانند در بالای این خانه کارتن کوچکتری نسب کرده و آن را طبیعی تر نشان دهند.
هنر در ریاضی
قسمت شماره یک تصویر، کاری است زیبا وجذاب که مي توان از آن به عنوان آویز، دیوار کوب تزئینی، قاب عکس و... استفاده کرد .به دلخواه یکی از اشکال هندسی( دایره، مربع، مثلث، چند ضلعی وغیره) در هر اندازه وبه هر تعداد با دو رنگ متفاوت یا تک رنگ، آماده کرده و از یک قسمت همه را به یکدیگر می چسبانیم .
قسمت شماره دو تصویر، الگوی این احجام بر اساس اندازه های ریاضی در کتاب های مختلفی موجود می باشد، آنها را تهیه کرده وبه جای یک رنگ از چند مقوای رنگی (رنگهای اصلی، فرعی، منظره،پوستر های گرافیکی ونظایر آن) استفاده کرده وحجم می سازیم تا ریاضی را با هنر آمیخته وشیرین تر نماییم.
ترکیب رنگ
قسمت شماره یک تصویر،قرار دادن دو طلق با رنگ اصلی روی یکدیگر باعث می شود رنگ فرعی حاصله دیده شود برای تنوع، از برش های منظم هندسی با شکلهای متفاوت استفاده می شود که می توان آنها را با یک پیچ روی مقوای سفیدی متصل کرده ومثل عقربه های ساعت چرخاند تا روی هم قرار گرفته ورنگ ثانویه دیده شود.
قسمت شماره دو تصویر، از مقوا دو رنگ اصلی به شکل نیم دایره بریده وکنار هم چسبانده، یک مدادکوچک را از سوراخی که وسط دایره ایجاد کرده ایم عبور داده و با چرخاندنش که شبیه فِرفِره است ترکیب رنگ دیده می شود.
قسمت شماره سه تصویر، دانش آموزان با این روش در کلاس ریاضی آشنایی دارند. با راهنمایی آنها در انتخاب رنگ به یک تجربه رنگ شناسی دست خواهند یافت.
قسمت شماره چهار تصویر، ساخت این وسیله ی بازی را به دانش آموزان آموخته واز آنها می خواهیم رنگهای مکمل را بارکاغذ رنگی رویش چسبانده وبا هر بار حرکت انگشت دو رنگ مکمل را نشان دهند.
خوشنویسی
دانش آموزان نسبت به خوشنویسی بی علا قه بوده وبی میلی شدیدی را از خود نشان می دهند. با انجام این تمرین شاید بتوان در آنها ایجاد انگیزه نمود.
به دانش آموزان کمک شود تا از خطوط کلمات ((معلم هنر)) از کتاب هنر استفاده کرده و با کمی تغییر آنها، تمام کلمات یا حتی جملات دلخواه خود را با جایگزین کردن حروف هم شکل به نحوی زیبا بنویسند. این روش برای دانش آموزانی که با خوشنویسی مشکل دارند به کاربرده می شود.
نقره کوبی
یکی دیگر از هنرهای سنتی ایرانی، نقره کوبی است که با زبان وروش بسیار ساده به دانش آموزان آموزش می دهیم . مقداری کاغذ فویل را روی یک سطح نقش دار( مانند بند کیف، شانه، کف سینی، گلدان های پلاستیکی طرح دار، بند ساعت ونظیر آنها ) می گذاریم اگرفویل نازک باشد با فشار انگشت دست به راحتی بافت زیرین روی فویل ظاهر می شود. اما اگر فویل ضخیم باشد با چکش های پلاستیکی ( مخصوص بنایی ) ویا چیزی شبیه آن روی فویل محکم ضربه می زنیم پس از ظاهر شدن بافت، قسمتی از فویل نقش دار شده را می چینیم وروی یک شئ می چسبانیم سپس اطرافش را با زنجیر های تزئینی، کاموای ضخیم، دکمه های ریز، مروارید زینتی، روبان ویا هرچیز زیبایی تزئین می کنیم .این اشیاء جنبه ی کاربردی داشته ودانش آموز می تواند برای تزئین منزل، جا مدادی وغیره از آنها استفاده کند.
قطاعی ، کولاژقسمت شماره یک تصویر، دانش آموز پس از کشیدن طرح وموضوع دلخواه، تمام سطح نقاشی را چسب چوب رقیق شده می ریزد و روی آن را با خرده های کاموا ویا تُُل قالی یا پُرز پتو که با قیچی ریز ریز شده اند می پوشاند وبرای هر قسمت از رنگ جداگانه ای استفاده می کند.برای زیبایی بیشتر به جای مقوا در زمینه ی کار از فوم استفاده می شود بعضی قسمت ها ی کار را هم می توان با گواش یا رنگ روغن، رنگ کرد.
قسمت شماره دو تصویر، ساخت همان کولاژ معمولی است با استفاده از چوب برای سقف کلبه، خرده های کاموا در چند رنگ برای رودخانه و... با این تفاوت که یکی از اجزای طرح (مثل درخت در این کارت پستال) را روی خود حاشیه می چسبانیم که با این کار به تصویر، عمق و بُعد بیشتری خواهیم داد.
ابر و باد
تقریباً تمام دانش آموزان روش تهیه ی ابر وباد را می دانند اما به یک شیوه ی تکراری وفقط بر روی کاغذ. در این جا سعی شده کارهای جدید تری با این تکنیک زیبا و خیال بر انگیز اجرا شود.
قسمت شماره یک تصویر، از لوله ی وسط طاقه پارچه به طول کاغذ A4 برای قلمدان و7 سانتی متر برای درآن جدا می کنیم .روی قلمدان رابه فاصله ی 7 سانتی متر برش سطحی می دهیم که فقط یک لایه ی نازک از سطح آن جدا کنیم ویک لایه هم از قسمت داخلی درش جدا می کنیم وقتی در قلمدان راحت بسته شد تکه مقوایی را به کف ودر آن می چسبانیم .برای تزئین روی آن از هرروشی می توان استفاده کرد از جمله ابروباد.
قسمت شماره دو تصویر، ظروف سفال موجود در بازار ابتدا با رنگ سفید پوشیده شده است سپس داخل یک سطل آب چند قطره رنگ روغن رقیق شده با بنزین یا تینر ریخته، سفال را در آب فرو کرده و سریع خارج می کنیم .در نهایت می توانیم خطوطی زیبا روی آن نوشته یا بچسبانیم.در ضمن می توان از مداد، خط کش و مداد تراش ودیگر لوازم دانش آموزنیز استفاده کرد.
قسمت شماره سه تصویر، می توان پس از خوشنویسی با رنگ های ثابت روی سطوح شفاف ( شیشه، طلق و...) و ریختن رنگ مایع شفاف وحرکت دادن آن توسط قلم مو، ابروبادهای زیبایی درست نمود.
بافت
برای تفهیم بهتر مفهوم بافت به دانش آموزان از آنها می خواهیم که بافتهای متفاوتی را جمع آوری کنند. از جمله بافتهای شفاف، کدر، مات، برّاق، زبر، سیقلی، ریز، درشت، پارچه، گونی نخی وپلاستیکی، پارچه های مختلف، سطح تنه درخت و...
دسته دوم بافتهای جمع آوری شده به این صورت است که اشیاء مختلف در یک جا کنار هم چسبانده شوند مثل دانه های ریز حبوبات، چای، هسته ی ریز انواع میوه ها، دانه های ریز شن، خرده های کاموا و...
امتیازروش دوم در این است که دانش آموزخودش یک بافت جدید را می آفریند و در نتیجه ی هر دو روش با مفهوم بافت به طور عینی آشنایی پیدا می کند.
بافت و چاپ و ابر و باد
مقداری پودر رنگی را روی شیشه مرطوب ریخته وکاغذ نم داری را رویش گذاشته و با دست، حرکت کمی به آن داده وسریع کاغذ را بر می داریم.
همین کار را با شیشه ی نقش دار، گونی، لباس بافتنی، پارچه های بافت دار، سبد پلاستیکی، تور سیمی، کاشی کف، لاستیک وغیره نیز می توان انجام داد. همچنین می توان روی یک کاغذ یا مقوا چند لکه ی کوچک رنگ روغنی وگواش گذاشت وسپس یک کاغذ مقوایی دیگر روی کاغذ قبلی قرار داده وبین کف دستها کاغذ را با فشار بچر خانیم که در نتیجه ی تمام این روشها ابروبادهای زیبایی با عمل چاپ وایجاد بافت به دست می آید.
بافت و چاپ
در این روش،بافت و چاپ توأمان به کار گرفته شده اند.
در قسمت شماره یک تصویر، از بافتهای مختلف چیده وروی دسته مهر می چسبانیم وبا این کار یک قالب دستی تهیه می کنیم. به جای این کار می توان از اشیاء دیگر مثل دکمه (که بر روی آن نقوشی قرار دارد ) وشیشه های بافت دار ویا مهر تشویق استفاده می کنیم.
در قسمت شماره دو تصویر، عمل چاپ نشان داده شده است به این ترتیب که روی تکه پارچه ای با گواش وهمان قالب هایی که آماده کردیم چاپ می زنیم و در مراحل بعدی روی مقوا یا پارچه به شکل منظم تری به حالت های مختلف مثل چرخان که برای دانش آموزان، بسیار زیبا وجذاب است چاپ می زنیم که ضمن سرگرمی وتنوع آنها را با هنر قلمکار آشنا می کنیم.
در قسمت شماره سه تصویر، شیوه ی چاپ به این صورت است که روی کاغذ سمباده به وسیله ی مداد شمعی یک نقاشی می کشیم بعد یک تکه کاغذ سفید روی آن قرار داده واتوی گرم را روی آن می گذاریم با این روش ضمن اینکه نقاشی را چاپ کرده ایم، بافت کاغذ سمباده را در نقاشی می بینیم و در یک اثر، هم بافت و هم چاپ را آموزش داده ایم.
حجم سازی با...قسمت شماره یک تصویر، دانش آموز با استفاده از خمیر سرامیک یا گل سفالگری با دست حجمی را می سازد اما اگر قدرت خلاقیت او بالا نباشد می تواند از اشیاء پلاستیکی کمک بگیرد و داخل آنها را با نفت یا روغن مایع چرب کند سپس گچی که با آب کاملاً مخلوط ورقیق شده باشد را داخل آن می ریزیم وقتی سفت شد یک کارد را روی حرارت گرم کرده و به آرامی کناره های قالب پلاستیکی را می بریم سپس حجم به دست آمده را با مداد رنگ، گواش، آب رنگ ویا رنگ روغنی، رنگ آمیزی می کنیم.
قسمت شماره دو تصویر، برای درست کردن پرنده دو عدد توپ بزرگ و کوچک را روی هم چسبانده ویا داخل یک تخم مرغ را خالی کرده ویک تکه مقوا را به شکل قیف درآورده برای دُم، مقوای لوله ای شکل برای گردن، یک لیموی خشک برای سر وقیف مقوایی کوچکی برای نوک پرنده می چسبانیم .برای موش هم یک تخم مرغ به جای بدن ویک قیف کوچک برای صورت لازم است.با این روشها اسکلت بدن پرنده آماده شده است حالا روزنامه های خرد شده را با چسب چوب یا سریش روی آن می چسبانیم تا حجم، طبیعی و کامل شود.سپس رنگ می کنیم.
قسمت شماره سه تصویر، داخل بادکنک را با گچ یا آرد الک شده پر کرده درش را محکم بسته تا با آن حجم ساخته شود.
حجم سه بعدی و نقاشی روی چوب قسمت شماره یک تصویر، دو عکس هم اندازه که هر دوعمودی یا افقی باشند را از پشت، دو سانتی متر خط کشی، شماره گذاری کرده می چینیم مقوایی به اندازه دو برابر عکس، دو سانتی متر خط کشی، شماره گذاری کرده وخط ها را به صورت باد بزنی تا می کنیم سپس عکس های چیده شده را از سمت راست، ابتدا شماره یک عکس اول بعد شماره یک عکس دوم وشماره دو عکس اول .... وتا آخرین قطعه ادامه می دهیم.اگر از سمت راست به آن نگاه شود عکس اول، واز سمت چپ عکس دوم دیده می شود.
قسمت شماره دو تصویر، تعدادی چوب بستنی روی مقوای کم عرض تر از چوب ها با چسب چوب چسبانده طرحی روی آن کشیده وبا گواش یا رنگ روغن رنگ کرده وبا ماژیک مشکی دور گیری می کنیم.می توان برای آن حاشیه هم گذاشت.این کارها ونظایر آن مثل نقاشی روی شیشه، گونی، سفال، سنگ و... برای ایجاد انگیزه در دانش آموزانی که به نقاشی بی علاقه اند مفید خواهد بود.
حجم سازی و قلم زنی
قسمت شماره یک تصویر، اشیاء، پرندگان، حیوانات وچند گل را نشان می دهد که با استفاده از سیم های گل سازی یا مفتول های فلزی به کمک لحیم کاری یا ساده تهیه شده اند.
روش دیگر حجم سازی این است که با سیم های نازک حجمی را بسازیم وسپس برای اینکه از هم جدا نشوند حجم ساخته شده را داخل یک قوطی رنگ روغنی ساختمان فرو کرده ودرآوریم کمی که خشک شد دوباره این کار را تکرار کنیم در چند مرحله؛ وقتی کاملاً خشک وسفت شد حجم مورد نظر ضمن رنگ شدن محکم هم شده و آماده است.
قسمت شماره دو تصویر، نمونه ی ساده از یک قلم زنی است. روی درب حلب ویا هر شئ دیگری که دانش آموزپیدا کند با کمک میخ وچکش ویا تکه فلزهای دیگری که نقش ایجاد می کنند می توان به جای میخ استفاده کرد.در زیر حلب تکه ای یونولیت یا چیزی شبیه به آن قرار داده شود وبا چکش ومیخ روی طرحی که کشیده ایم ضربه می زنیم وبا این روش ساده، دانش آموزان با هنر سنتی قلم زنی آشنامی شوند.
ایجاد حجم در سطح
روی مقوا نقاشی دلخواهی کشیده سپس قسمت هایی از آن را که حجم دار است پیدا کرده(مثل قارچ، انبوه برگهای درخت، بدن فیل، خورشید وابرها،توپ، دانه های انگور کلاه وصورت آشپز، بادکنکها وشکم قورباغه در قسمت شماره یک تصویر)دور تا دور آن را جدا کرده ، یک تکه کاغذ نازک بدون خط را داخل دست مچاله کرده باز می کنیم ودوباره مچاله می کنیم آن قدر تکرار می کنیم تا کاغذ نرم شود. کاغذ نرم شده را در قسمت بریده شده ی نقاشی از پشت کاغذ می چسبانیم در حین چسباندن یک مقداری از کاغذ نرم شده روی نقاشی حجم تشکیل بدهد. از پشت کار، داخل حجم به دست آمده را با پنبه یا کاغذ مچاله شده ی نرم پر کرده ویک مقوا روی آن می چسبانیم سپس به آرامی با گواش روی حجم را رنگ آمیزی می کنیم .
قسمت شماره دو تصویر، نمونه ی دیگر ایجاد حجم است. از یک نقاشی یا عکس یا پوستر سه یا چهار عدد آماده می کنیم یکی از آنها به عنوان زمینه ی کار در نظر گرفته می شود.و قسمت هایی از بقیه را به صورت تکراری می چینیم . مکعب بسیار کوچکی به ضلع یک سانتی متر از مقوا درست کرده و روی طرح تکراری زمینه می چسبانیم سپس یکی از طرح های تکراری چیده شده را روی مکعب چسبانده، دوباره مکعب وبعد طرح تکراری را می چسبانیم. مثل این گل ها در تصویر شماره دو، طرح از زمینه جدا شده وحجیم می شود.
قرینه سازی
کاغذ را از وسط تا کرده و خط را محکم می کنیم .مجدداً یک تای دیگر می زنیم که کاغذ به چهار تای مساوی تقسیم شود.از این مرحله به بعد دانش آموز به هر شکلی که دوست داشته باشد کاغذ خود را چند تای دیگر می زند. سپس کاغذ را باز می کند وبه صورت قرینه رنگ آمیزی می کند یعنی از هر شکل چهار عدد پیدا کرده به یک شیوه رنگ می کند
قرینه و حاشیه
کاغذ را طوری تا می زنیم که از طول به دو قسمت مساوی تقسیم شود. طول کاغذ را یکبار دیگر تا می زنیم که به چهار قسمت مساوی تقسیم شود و بر حسب اندازه کاغذ می توانیم باز هم تا بزنیم که تعداد قسمتها ی مساوی بیشتر شوند.
اکنون کاغذ را باز می کنیم و تمامی این کارها را در عرض کاغذ نیز انجام می دهیم. کاغذ ما به طور مساوی تقسیم بندی شده است.
در یکی از گوشه ها طرحی دلخواه می کشیم طوری که داخل خانه مربوطه جای گیرد وبیرون نرود. سپس همان خط تای باز شده را می بندیم وبا فشار در پشت کاغذ، طرح را در خانه ی کناری چاپ می کنیم وبه همین شکل ادامه می دهیم تا دور تا دور کاغذ از طرح پر شود و در آخر آنها را رنگ آمیزی می کنیم .در صورت تمایل می توانیم از دو یا چند نوع طرح استفاده کنیم.
قرینه و شمسه
کاغذ را دو بار تا می زنیم تا چهار قسمت مساوی بشودسپس از مرکز کاغذ طوری تا می زنیم که شکل مثلث به دست آید دو یا سه بار دیگر تا می زنیم که قسمت های بیشتری به وجود آید. کاغذ را باز کرده و در یکی از قسمتها طرح دلخواهی را کشیده وخط کناری را بسته وبا فشار در پشت کاغذ آن را چاپ می کنیم و آن قدر ادامه می دهیم تا طرح کامل شود. در این روش می شود از دو یا سه طرح در کنار هم ویا در بالا وپایین استفاده نمود ویا از یک طرح با دو رنگ جداگانه استفاده کرد.
با کمک این کار ساده می توان دانش آموزان را با یکی از قسمتهای هنر تذهیب که شمسه نامیده می شود آشنا نمود.
قرینه و بازی
طرحی که برای این قسمت استفاده می شود می توانداز رسم هایی باشد که دانش آموزان در کلاس ریاضی تهیه کرده اند ویا از انتشارات کانون پرورش فکری کودکان ونوجوانان با نام (( دفتر نقش )) در اختیار آنها قرار دهیم که در رنگ آمیزی، ضمن به کار گیری سلیقه وقرینه ها می توان از رنگهای گرم وسرد یا اصلی وفرعی در کنار هم بهره جست. برای کاربردی کردن این صفحه ی رنگ شده،از قسمتهای مختلف، آنها را می چینیم وبا کنار هم گذاشتن دوباره، همان شکل اولیه یا شکلهای جدیدی را به دست می آوریم.
